معادلات چند مجهولي‌1. حاصل جمع تصاعدهاي عددي‌2، مساحت قطعهٴ دايروي‌، معادلات‌ سيال‌.

معلومات چينيان راجع به رياضيات و نجوم هندي در دوران سلسلهٴ سوئي (589 تا 618)

چينيان بايستي در اواخر سدهٴ ششم‌، يا اقلاً پيش از 610، معلومات خوبي راجع به علوم هندي‌ داشته باشند، زيرا آثار زيادي در توضيح رياضيات و نجوم هندي در فهرست سلسلهٴ سوئي ذكر شده است‌. اين فهرست كه در حدود 610 تكميل شده فصول 32 تا 35 سوئي‌شو را تشكيل‌ مي‌دهد. راجع به سوئي‌شو، يادداشت مرا دربارهٴ وئي چِنگ (نيمهٴ اول سدهٴ هفتم‌) ببينيد. به‌ استثناي فهرست هان كه در 6 ق م تدوين شده‌، اين قديم‌ترين فهرست موجود چيني است‌.
راجع به متداول شدن رياضيات چيني در ژاپن‌، يادداشت مرا در مورد بوداييگري ژاپن در فقرهٴ ب‌ ببينيد.

ه. فن‌آوري چيني و انتشار آن در شرق و غرب‌

 اختراع باسمهٴ چوبي‌

اغلب چنين اظهار شده كه باسمهٴ چوبي را زماني در اثناي سدهٴ ششم در چين اختراع كرده‌اند و قديم‌ترين سند موثق مربوط به سال 593 است‌، كه در آن ون - تي‌، امپراتور سوئي‌، فرمان داد تا تمام تصاوير قديمي حكاكي شود و آثار كلاسيك را گرد آورند. اين مطلب در كوچيه چينگ يوآن‌، اثر لوشن‌، وجود دارد و نخستين بار استانيسلاس ژولين در چاپ در چين در سدهٴ ششم3 بدان‌ توجه كرد. ولي آيا اين متن عملاً به چاپ اشاره مي‌كند؟ آيا تفسير ژولين مبالغه‌آميز نيست‌؟ توجه كنيد كه اثر لوشن متعلق به اقلاً نه قرن بعد از اتفاقي است كه شرح داده شده‌!4
غيرممكن نيست كه باسمهٴ چوبي در سدهٴ ششم يا هفتم در چين صورت گرفته باشد. استفاده‌ از مهر (در چين‌) اقلاً به سدهٴ سوم ق م مربوط مي‌شود (نخست در 255 ق م بدان اشاره شده‌ است‌)5 نقوش مهرهاي سلسلهٴ هان‌، مانند نقوش اروپايي بر روي جسم نرمي صورت مي‌گرفت‌ (در چين گل رس‌، در اروپا موم‌)، ولي زماني در سدهٴ پنجم يا ششم‌، همين كه ساختن كاغذ


simultaneous equations .1
arithmetical progression .2
Stanislas Julien: L'imprimerie en Chine au VI Siecle(1850).3
4.لو شِن در 1477 در شانگهاي زاده شد و در 1544 درگذشت (قاموس زندگينامه‌ها، اثر جيلز، 548، 1898).
Ko chih ching yuan حاوي اشاره‌اي هم به شطرنج واقعي موسوم به hsiang ch'i است‌؛ اگر كوچيه به همان قدمت باشد كه ما تصور مي‌كنيم‌، اين قديم‌ترين‌ اشاره به شطرنج در چين است‌. نك دايرةالمعارف چين (92، 631، 1917).
5 .يادداشت مرا راجع به منگ تين ببينيد (نيمهٴ دوم سدهٴ سوم ق م‌).